Linkovi

Ko su talibani?


Talibanski borci stražare na glavnoj kapiji ispred predsedničke palate u Kabulu, Avganistan, 16. avgusta 2021.

Talibani su prethodno vladali Avganistanom od 1996. do 2001. godine i tada toj zemlji nametnuli strogi oblik islamskog zakona. Evo nekoliko ključnih činjenica o verovanjima i istoriji grupe:

Kako su formirani talibani?

Talibani su bili jedna od frakcija koje su se borile u građanskom ratu u Avganistanu 1990-ih godina, nakon povlačenja Sovjetskog Saveza. Grupa se pojavila 1994. godine oko južnog avganistanskog grada Kandahara. Njihov osnivač bio je Mula Mohammad Omar, lokalni imam u gradu, koji je vodio militante do svoje smrti 2013.

U kakvoj su vezi sa SAD?

Talibani su svoje članove izvorno mobilisali od bivših afganistanskih boraca otpora, zvanih mudžahedini, koje su Sjedinjene Američke Države podržale u njihovoj borbi protiv sovjetskih snaga 1980-ih.

Kako su talibani stekli moć?

Nakon povlačenja Sovjetskog Saveza iz Avganistana 1989. godine i kasnijeg kolapsa avganistanske vlade, zemlja je ušla u građanski rat. Talibani su podršku dobili obećanjima da će uspostaviti red i pravdu. 1994. godine su uz mali otpor preuzeli kontrolu nad gradom Kandaharom, a do 1996. zauzeli su glavni grad Kabul.

U šta veruju talibani?

Talibani su vladali prema strogom tumačenju islamskog šerijatskog zakona. Javna pogubljenja i bičevanja bila su česta pojava, a ženama je uglavnom bilo zabranjeno da rade ili studiraju i primorane su bile da u javnosti nose burku koja pokriva sve.

Talibani su zabranili zapadne knjige i filmove i uništili kulturne artefakte iz drugih tradicija, uključujući 1.500 godina stare džinovske statue Bude u centralnoj dolini Bamiian.

Kakva je njihova veza sa Al-Kaidom?

Talibani su pružili utočište militantnoj grupi Al-Kaida, koju je tada vodio Osama bin Laden. Al-Kaida je uspostavila kampove za obuku u Avganistanu, koje je koristila za pripremu za terorističke napade širom svijeta, uključujući napade na Sjedinjene Države 11. septembra 2001.

Kako su izgubili moć?

Manje od mesec dana nakon napada 11. septembra, Sjedinjene Države i njihovi saveznici napali su Avganistan. Početkom decembra talibanska vlada je pala, a Sjedinjene Države su počele da rade sa Avganistancima na uspostavljanju demokratske vlade.

Šta je usledilo?

Nakon poraza, talibanski lideri pobegli su u svoja uporišta na jugu i istoku Avganistana, ili preko granice u Pakistan. Ova militantna grupa tada je povela pobunu protiv nove avganistanske vlade koju podržavaju SAD, koristeći improvizovane bombaške i samoubilačke napade.

Prošle godine, vlada SAD pregovarala je o sporazumu sa talibanima nakon više od dve decenije vojnog angažovanja u Avganistanu. Sporazum je postavio raspored povlačenja trupa SAD iz zemlje, dok su u zamenu talibani obustavili napade na Amerikance i započeli razgovore sa avganistanskom vladom. Međutim, višemesečni razgovori talibana i avganistanske vlade nisu urodili plodom.

Koje zemlje su priznale talibane?

Samo je nekoliko zemalja priznalo talibansku vladu tokom njene vladavine od 1996-2001, uključujući Pakistan, Ujedinjene Arapske Emirate i Saudijsku Arabiju. Nije jasno da li će većina zemalja priznati novu talibansku vladu; međutim, državni sekretar SAD Antoni Blinken rekao je prošlog meseca da će Avganistan postati država parija ako talibani silom preuzmu vlast i počine zverstva.

Izveštaj sadrži neke informacije Rojtersa i Asošijeted presa.

XS
SM
MD
LG