Linkovi

Senat: CIA obmanjivala Kongres o brutalnim metodama

  • Glas Amerike

Centralna obavještajna agencija mučila je osumnjičene teroriste nakon napada 11. septembra 2001, koristeći metode ispitivanja kojima su prekršeni američki principi, navodi se u danas objavljenom izveštaju američkog Senata.

Uoči objavljivanja izveštaja, pojačane su mere obezbeđenja u američkim diplomatskim predstavništvima širom zemlje.

Metode koje je CIA koristila tokom ispitivanja osumnjičenih za terorizam nakon napada 2001. bile su surovije nego što je agencija priznala i nisu obezbijedile informacije za sprečavanje bilo kakvih prijetnji, navodi se u u izveštaju koji je objavljen nakon petogodišnje istrage senatskog Odbora za obavještajne aktivnosti.

“Prisilne tehnike ispitivanja nisu rezultirale ključnim informacijama, koje bi inače bile nedostupne, kako je to tvrdila CIA”, izjavila je Dajen Fajnstajn, predsjedavajuća senatskog odbora za obavještajne aktivnosti.

Centralna obavještajna agencija je, kako se ističe u dokumentu, obmanula Kongres i američki narod u pogledu efikasnosti programa, sprovođenog od 2002. do 2006, u okviru kojeg su pripadnici Al Kaide i drugi zarobljenici ispitivani u tajnim objektima širom svijeta. Senatorka Dajen Fajnstajn poručila je da su, po svakoj poznatoj definiciji, zatvorenici bili mučeni.

"To pokazuje da su akcije CIA-e, od prije deset godina, bacile ljagu na naše vrijednosti i našu istoriju.”

U izvještaju, u kojem je istraživana upotreba “pojačanih” metoda ispitivanja na najmanje 119 pojedinaca, navode se specifični primjeri brutalnosti. Prvi pritvorenik CIA-e, operativac Al Kaide Abu Zubajda, bio je podvrgnut simuliranom davljenju više od 80 puta, dok su jednom prilikom morali i da ga oživljavaju. Jedan od zatvorenika umro je od hipotermije nakon što je bio držan u tajnom zatvoru polugo, vezan lancima za betonski pod. Nekima nije bilo dozvoljeno da spavaju do 180 sati, dok su pojedini držani u potpinom mraku, stalno vezani u izolovanim ćelijama i bombardovani bukom ili glasnom muzikom.

Aktuelni direktor CIA-e Džon Brenan je nakon objavljivanja izvještaja priznao da agencija nije uvijek poštovala visoke standarde tokom ispitivanja osumjičenih terorista prije deset godina, ali je osporio zaključak da su istrage bile neefikasne, uz tvrdnju da su pomogle da se spriječe napadi, uhvate teroristi i sačuvaju životi. Repulikanski senator Džon Mekejn, koji je bio mučen tokom zarobljeništva u Vijetnamu prije četiri decenije, odbacio je taj stav.

"Mučenje proizvodi više obmanjujućih informacija nego korisnih obavještajnih podataka.”

Pojedini republikanski senatori, članovi Bušove administracije i bivši zvaničnici agencije kritikovali su izvještaj i vršili pritisak da se spriječi njegovo objavljivanje.

Reći da je program bio nezaustavljiv u dužem vremenskom periodu , da se o programu lagalo i da program nije ništa vredeo, prevazilazi maštu“, ocenio je Majkl Hejden, bivši šef CIA-e.

Predsjednik Barak Obama, koji je zabranio sporne metode ispitivanja, naveo je u saopštenju da one neće biti primjenjivane dok je on na položaju. Takođe je naglasio da su nanijele značajnu štetu američkom ugledu u svijetu i otežale zastupanje američkih interesa u odnosima sa saveznicima i partnerima. Bijela kuća je ranije podržala objavljivanje izvještaja, uz ocjenu da je transparentnost ključna. U tome je saglasna i senatorka Fajnstajn.

„Istorija će nam suditi po posvećenosti pravednom društvu, u kojem postoji vladavina prava, i po spremnosti da se suočimo sa ružnom istinom i kažemo nikada više. .“

Uoči objavljivanja prvog javnog dokumenta o mučenju osumnjičenih tokom globalnog rata protiv terorizma, pojačane su mjere obezbjeđenja u američkim diplomatskim predstavništvima i vojnim objektima širom svijeta.

U izveštaju na 6.000 strana detaljno se opisuju ekstremne metode ispitivanja kao što je držanje zatvorenika u skučenim prostorijama, uskraćivanje sna i simulacija davljenja. Zvaničnici administracije predsednika Baraka Obame do te mere su bili zabrinuti zbog mogućeg porasta nasilja na američke objekte i građane da je državni sekretar Džon Keri prošle nedelje telefonom obavestio predsednicu Komiteta za obaveštajna pitanja Senata, Dajan Fajnstin o mogućoj odmazdi.

Portparol Bele kuće Džoš Ernest u ponedeljak je rekao novinarima da su preduzeti “oprezni koraci” kako bi se pojačala bezbednost američkih predstavništva u slučaju nasilnih protesta.

Obama je zabranio korišćenje tzv. “pojačanih tehnika za ispitivanje” pošto je preuzeo položaj predsednika 2009. godine. Ernest je takođe naveo da predsednik veruje da je važno da Amerikanci imaju što jasniji uvid u to šta se događalo.

Izveštaj Senata biće prvi javni dokument o tehnikama ispitivanja pripadnika Al Kaide koje je CIA koristila tokom rata protiv terorizma. Zvaničnici koji su imali uvid u taj dokument kažu da postoje indikacije da je CIA pogrešno informisala zakonodavce i Belu kuću o efikasnosti takvih tehnika za dobijanje informacija.

Bivši potpredsednik SAD Dik Čejni branio je postupke obaveštajne agencije u intervjuu za dnevni list Njujork tajms. Čejni, inače jedan od najvećih pobornika ovog programa, rekao je da nikada nije verovao da je CIA skrivala informacije od Bušove administracije i da je taj program odorbio Sekretarijat za pravosuđe. On je dodao da bi agenti CIA-e koji su vodili taj program trebalo da “dobiju medalje, a ne da budu na meti kritika”.

Bivši direktor CIA-e, Majkl Hajden odbacuje tvrdnje da je agencija iznosila lažne podatke o svom program. Hajden smatra da posle objavljivanja izveštaja zemlje koje su ranije sarađivale sa Vašingtonom u ratu protiv terorizma to neće raditi u budućnosti.

XS
SM
MD
LG